Limiting the Mahr : A New Perspective on the Approaches to Its Regulation

Document Type : Original Article

Authors

1  Assistant Professor, Department of Fiqh and Foundations of Islamic Law, Hakim Toos Institute of Higher Education; Member of the Center for Lawyers, Experts and Official Advisors of the Judiciary, Iran(Corresponding Author); Email:

2 Assistant Professor, Department of Fiqh and Foundations of Islamic Law, Shahid Mahallati Faculty, Qom, Iran;

10.22091/rcjl.2025.11454.1077

Abstract

On the one hand, the stipulation of excessive Mahr amounts and the consequent escalation of the potential costs of marriage, and on the other hand, the increasing rate of divorce and the lack of adequate legal guarantees to secure a woman's entitlement to her Mahr, have prompted some scholars to propose various approaches aimed at limiting the amount of Mahr. In this regard, an examination of Islamic legal sources and statutory provisions indicates that no specific ceiling has been prescribed for Mahr and that the mutual consent of the parties has been recognized as the governing criterion. The present study, which seeks to elucidate the aforementioned approaches, employs a descriptive-analytical method. Data were collected through library-based research and note-taking techniques, and the proposed approaches were subjected to critical analysis. As a general finding, it appears that the adoption of measures such as insurance schemes for homemakers, installment-based housing as an alternative to Mahr, and compulsory Mahr insurance, designed to secure a woman's future in the event of divorce, may reduce the inclination to stipulate excessive Mahr amounts as a means of safeguarding women's rights. Rather, such robust guarantees may come to be regarded as a fundamental mechanism for ensuring the realization of those rights.

Keywords

Main Subjects


نتیجه‌گیری

یکی از راهکارهای تحدید مهریه شرط تنصیف است که می‌تواند از جهتی جلوی طلاق‌های هوس‌مدارانه را بگیرد و از طرف دیگر سبب می‌گردد تا زن با دلگرمی بیشتری نسبت به رسیدن به حقوق خود و عدم نگرانی نسبت به آینده مبهم خویش پس از طلاق احتمالی، به تعیین مهریه سنگین متوسل نگردد. راهکار بعدی بیمه زنان خانه‌دار است که می‌تواند تا حدودی مشکل مهریه‌های سنگین و تشریفاتی را حل کند؛ چرا که می‌توان به وسیله‌ی شرط ضمن عقد، بیمه‌ی زنان خانه‌دار با اقساط کم‌بهره و بلندمدت و با مساعدت دولت را برقرار نمود و مهریه‌های سنگین را عملاً از چرخه خارج ساخت. راهکار دیگر در رابطه با بیمه مهریه است که زوج ملزم باشد تمامی میزان مهریه توافق‌شده را تحت پوشش اجباری قرار دهد.

در راهکار بعدی مسأله‌ی اشتغال زنان در خانه مطرح شده و ساز و کارهای مربوط به آن، نظیر تقبل هزینه‌ی آموزش‌های اولیه برای کسب مهارت در مشاغل خانگی و مواد اولیه‌ی آن توسط مرد تضمین گردد. یکی دیگر از راهکارها ضمانت شخص ثالث است، اما فقط می‌تواند از سوی بستگان درجه یک زوج نظیر والدین وی صورت پذیرد. در راهکار الزام دولت به پرداخت مهریه، واگذاری تعیین مقدار مهریه به دست دیگری و سرایت دادن آن به مجموعه‌ی حاکمیتی، نمی‌تواند آن‌چنان که باید و شاید راهگشا باشد.

اگرچه استفاده از ساز و کارهای فرهنگی در کنار همه‌ی این راهکارها می‌تواند به نهادینه‌کردن فرهنگ تعیین مهریه معقول و ازدواج آسان کمک شایانی نماید، پیشنهادهایی نیز در این زمینه نظیر: مسکن اقساطی جایگزین مهریه، استفاده از وام قرض‌الحسنه‌ی مهریه، تعیین و پرداخت اجرت‌المثل، تشکیل وزارت ازدواج، طرح اجباری آموزش‌های اخلاقی و حقوقی ازدواج برای خانواده‌ها و تصاعدی کردن میزان مالیات بر مهریه، به مقنن ارائه می‌گردد.

References
ʿĀbidī, Muḥammad; Ṣafavī Shāmlū, Ḥusayn. (1394 SH). “Taḥlīl-i Fiqhī-Ḥuqūqī-yi Awṣāf va Waḍʿiyyat-i Sharṭ-i Tanṣīf-i Amwāl-i Zawj.” Journal of Muṭālaʿāt-i Fiqh va Ḥuqūq-i Islāmī, no. 10, pp. 155–178. [In Persian].
Ābkhīz, Majīd. (1387 SH). “Falsafeh-yi Vujūdī-yi Mehrīyeh va Payāmad-hā-yi Muthbat va Manfī-yi Ān.” Journal of Kānūn-i Vukalā-yi Dādgostarī-yi Azarbāyjān-i Sharqī, no. 12, pp. 25–42. [In Persian].
Al-Ḥurr al-ʿĀmilī, Muḥammad ibn al-Ḥasan. (1409 AH). Tafṣīl Wasāʾil al-Shīʿah ilā Taḥṣīl Masāʾil al-Sharīʿah. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī. [In Arabic].
Al-Shahīd al-Awwal, Muḥammad ibn Makkī. (n.d.). Al-Lumʿah al-Dimashqiyyah. Qom: Dār al-Fikr Publications. [In Arabic].
Al-Shahīd al-Thānī, Zayn al-Dīn ibn ʿAli. (1410 AH). Al-Rawḍah al-Bahiyyah fī Sharḥ al-Lumʿah al-Dimashqiyyah. Qom: Dāvarī Publications. [In Arabic].
Al-Shahīd al-Thānī, Zayn al-Dīn ibn ʿAli. (1413 AH). Masālik al-Ifhām ilā Tanqīḥ Sharāʾiʿ al-Islām. Qom: Muʾassaseh-yi Maʿārif-i Islāmī. [In Arabic].
Amīr-Muḥammadī, Muḥammadreza. (1390 SH). “Asbāb va Falsafeh-yi Ījād-i Mehrīyeh dar Fiqh va Qānūn-i Madanī.” Law Quarterly (Journal of the Faculty of Law and Political Science, University of Tehran), 41(1), 21–38. [In Persian].
Bārīklū, ʿAli. (1390 SH). “Vaḍʿiyyat-i Ḥuqūqī-yi Mehr-i Sangīn.” Law Quarterly (Journal of the Faculty of Law and Political Science, University of Tehran), 41(1), 85–102. [In Persian].
Beheshti, Murteza. (1387 SH). Tarjumān-i Muhandisī-yi Mehrīyeh dar Shiʿāʿ-i Jāmiʿeh va Khānuvādeh. Tehran: al-Huda International Publications. [In Persian].
Deputy Minister of Education of the Judiciary. (1388 SH). Āsīb-Shināsī-yi Fiqhī-yi Qavānīn. Tehran: Jangal Publications. [In Persian].
Fāḍil Hindī, Muḥammad ibn al-Ḥasan. (1416 AH). Kashf al-Lithām wa al-Ibhām ʿan Qawāʿid al-Aḥkām. Qom: Daftar-i Intishārāt-i Islāmī. [In Arabic].
Gorgī, Abū al-Qāsim; Ṣafāʾī, Sayyid Ḥusayn; ʿIrāqī, ʿIzzatullah; Imamī, Asadullah. (1368 SH). Barresī-yi Taṭbīqī-yi Ḥuqūq-i Khānuvādeh (3rd ed.). Tehran: Tehran University Publications. [In Persian].
Ḥāʾirī, Muḥammad Ḥasan; Mīr Nūrbakhsh, Sayyid Maḥmūd; Maʿṣūmī Ḥiṣārī, Maʿṣūmeh. (1402 SH). “Vākāvī-yi Mabānī va Maʿāyīr-i Iṭāʿat-i Zan az Shawhar dar Ishtighāl.” Journal of New Issues in Islamic Jurisprudence, no. 2, pp. 225–250. [In Persian].
Ḥātamī, ʿAli Aṣghar; Yāsīnī-Niyā, Hājar. (1391 SH). “Bīmeh-yi Mehrīyeh.” Pazhūhishnāmeh-yi Bīmeh Journal, 30(2), 175–198. [In Persian].
Ḥaydarī, ʿAbbās ʿAli. (1384 SH). “Mabānī-yi Fiqhī-yi Mehrīyeh, Mawāniʿ va Rāhkārhā-yi Istīfāʾ-i Ān.” Pazhūhish-hā-yi Fiqh va Ḥuqūq-i Islāmī Journal, no. 2, pp. 85–104. [In Persian].
Hidāyat-Niyā, Farajullah. (1388 SH). “Arzyābī-yi Qavānīn-i Khānuvādeh (Section 1: Mehrīyeh)”. Journal of Muṭālaʿāt-i Rāhburdī-yi Zanān, no. 25, pp. 75–98. [In Persian].
ʿIbādī, Shīrīn. (1382 SH). “Īn Rasm-i Ḥimāyat Nīst.” Journal of Bāztāb-i Andīsheh, no. 42, pp. 39–44. [In Persian].
Ibn Manẓūr, Muḥammad ibn Mukarram. (1414 AH). Lisān al-ʿArab. Beirut: Dār al-Fikr. [In Arabic].
Imāmī Namīn, Maḥmūd. (1386 SH). “Māhiyyat-i Mehr va Naqd-i Mehrīyeh-hā-yi Sangīn.” Journal of Maqālāt wa Barresīhā, no. 86, pp. 31–52. [In Persian].
Jalālī, Mahdī. (1389 SH). Ḥuqūq-i Khānuvādeh (Nikāḥ va Inḥilāl-i Ān). Tehran: Khursandi Publications. [In Persian].
Kātūziyān, Nāṣir. (1364 SH). Ḥuqūq-i Madanī: Qavāʿid-i ʿUmūmī-yi Qarārdād-hā. Qom: Intishārāt-i Bih Nashr, Astan-i Quds-i Razavi. [In Persian].
Khomeini, Sayyid Ruhullah. (1401 AH). Taḥrīr al-Wasīlah. Qom: Muʾassaseh-yi Maṭbūʿātī Dār al-ʿIlm. [In Arabic].
Khoei, Sayyid Abū al-Qāsim. (1371 SH). Miṣbāḥ al-Fiqāhah. Qom: al-Maktabah al-ʿIlmiyyah. [In Persian].
Khoei, Sayyid Abū al-Qāsim. (1371 SH). Risāleh-yi Tawḍīḥ al-Masāʾil. Qom: Madīnat al-ʿIlm. [In Persian].
Khwānsārī, Mūsā ibn Muḥammad. (1373 AH). Munyat al-Ṭālib fī Sharḥ al-Makāsib. Qom: Muʾassaseh al-Nashr al-Islāmī. [In Arabic].
Makārim Shīrāzī, Nāṣir. (1424 AH). Kitāb al-Nikāḥ. (Compiled by: Muḥammad-Reza Ḥāmidī and Masʿūd Makārim). Qom: Madrasah-yi Imam ʿAli ibn Abī Ṭālib (ʿa.s). [In Arabic].
Mousavi Khwānsārī, Sayyid Aḥmad. (1405 AH). Jāmiʿ al-Madārik fī Sharḥ al-Mukhtaṣar al-Nāfiʿ. Tehran: Maktabat al-Ṣadūq Publications. [In Arabic].
Muḥaqqiq Dāmād, Sayyid Muṣṭafā. (1387 SH). Barresī-yi Fiqhī-yi Ḥuqūq-i Khānuvādeh: Nikāḥ wa Inḥilāl-i Ān. Tehran: Markaz-i Nashr-i ʿUlūm-i Islāmī. [In Persian].
Najafī, Muḥammad Ḥasan ibn Bāqir. (1404 AH). Jawāhir al-Kalām fī Sharḥ Sharāʾiʿ al-Islām. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī. [In Arabic].
Najafian, Amin; Ghaforiyan-Nejad, Mostafa. (1402 SH). “Barresī-yi Fiqhī-Ḥuqūqī-yi Ḍamānat-i Ijrā-yi Kayfarī-yi Sharṭ-i ʿAdam-i Ṭalāq.” Journal of Āmūzeh-hā-yi Fiqh va Ḥuqūq-i Jazā, 2(2), 103–117. [In Persian].
Pūlādī, Ibrāhīm. (1383 SH). Mehrīyeh va Taʿdīl-i Ān. Tehran: Dādgostar Publications. [In Persian].
Rahbar, Mahdī. (1395 SH). “Barresī-yi Taṭbīqī-yi Naẓariyyāt-i Shīʿah va Ahl al-Sunnah dar Mawrid-i Ishtighāl-i Zanān.” Journal of Mabāḥith-i Bānuvān-i Shīʿah, no. 22, pp. 55–78. [In Persian].
Ṣafāʾī, Sayyid Ḥusayn. (1351 SH). Dowreh-yi Muqaddamātī-yi Ḥuqūq-i Madanī: Qavāʿid-i ʿUmūmī-yi Qarārdād-hā. Tehran: Mīzān Publications. [In Persian].
Ṣafāʾī, Sayyid Ḥusayn. (1381 SH). “Wikālat-i Zawjeh dar Ṭalāq va Tafwīḍ-i Ḥaqq-i Ṭalāq bih Ū.” Journal of the Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, no. 22, pp. 85–110. [In Persian].
Ṣafāʾī, Sayyid Ḥusayn; Imamī, Asadullah. (1378 SH). Barresī-yi Taṭbīqī-yi Ḥuqūq-i Khānuvādeh. Tehran: Tehran University Publications. [In Persian].
Ṭabāṭabāʾī Karbalāʾī, ʿAli ibn Muḥammad. (1404 AH). Riyāḍ al-Masāʾil fī Bayān Aḥkām al-Sharʿ bi al-Dalāʾil. Qom: Muʾassaseh-yi Nashr-i Islāmī. [In Arabic].
Ṭāhirī, Ḥabībullāh. (1375 SH). Ḥuqūq-i Madanī. Qom: Daftar-i Intishārāt-i Islāmī. [In Persian].
Taqizadeh, ʿAli; Mousavi, Ahmad. (1390 SH). “Ḍamānat-i Mehrīyeh.” Quarterly Journal of Public Law Research, no. 29, pp. 61–80. [In Persian].
Tawajjuhī, ʿAbd al-ʿAli; Zāriʿ, Muṣṭafā; Muḥammadī, Fatemeh. (1392 SH). “Jāyigāh-i Mehrīyeh-yi Sangīn dar Āmūzeh-hā-yi Dīnī, Ārāʾ-yi Fuqahā va Ḥuqūq-i Mawḍūʿeh.” Pazhūhishnāmeh-yi Zanān Journal, no. 7, pp. 45–68. [In Persian].
Ṭurayḥī, Fakhr al-Dīn ibn Muḥammad. (1416 AH). Majmaʿ al-Baḥrayn. Tehran: Kitābfurūshī-yi Murtazavi. [In Arabic].
Ṭūsī, Muḥammad ibn al-Ḥasan. (1390 AH). Al-Mabsūṭ fī Fiqh al-Imāmiyyah. Tehran: al-Maktabah al-Murtaḍawiyyah. [In Arabic].
Yazdāniyān, ʿAlireza; ʿAlireza, Ṭāhireh. (1396 SH). “Muqāyiseh-yi Sharṭ-i Tanṣīf-i Amvāl-i Zawj bā Ishtirāk-i Amvāl dar Ḥuqūq-i Farānseh.” Journal of Muṭālaʿāt-i Zanān, 7(4), 75–94. [In Persian].
Yūsufzadeh, Ḥusayn. (1384 SH). “Pāyish-i Jāmiʿeh-Shinākhtī-yi Mehrīyeh.” Journal of Kitāb-i Zanān, no. 27, pp. 65–82. [In Persian].