بررسی فقهی وحقوقی موقوفات در جنگل های شمال ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

10.22091/rcjl.2024.10711.1052

چکیده

در فقه اسلامی، منابع طبیعی و به ویژه جنگل ها و مراتع احکام خاصی وضع شده است. از نظر فقهای شیعه، منابع طبیعی از جمله انفال بوده، در مالکیت امام هستنند. اگر مرتع و جنگلی باشد کـه وقف شده باشد. این وقف در حالی صحیح و معتبر می باشد که انسان در به وجـود آمدن آن جنگل و مرتع دخیل باشد. اما موضوع مهم مورد بحث این است که ساکنین جنگل های شمال ایران و دیگر نقاط جنگلی کشور در طول قرون متمادی و به استناد تاریخ و اشیای بسیار قدیمی کشف شده در جای جای استان های شمالی ایران و دیگر مکان های مشابه، دارای سابقه سکونت چندهزار ساله در دل جنگل ها بوده اند و خود را مالک آن مناطق می دانستند. این احساس مالکیت در جنگل باعث می شد برخی از مؤمنین اراضی جنگلی تحت کنترل خود را برای امور مختلف وقف می نمودند. با وضع قانون ملی شدن جنگل ها، چالش وقف این اراضی مطرح شد، لذا قانون، اراضی موقوفه پیش از تصویب این قانون را پذیرفت، اما موقوفات پس از آن را به دلیل وقف مال غیر توسط دیگری نپذیرفت. این پژوهش از نوع کاربردی بوده و با استناد به منابع فقهی و حقوقی به روش تحلیل محتوا به بررسی صحت موقوفات اراضی جنگلی پس از تصویب قانون ملی شدن جنگل ها پرداخت. نتیجه حاصل از پژوهش آن است: اگر شخصی جنگل مخروبه را آباد سازد آن بخش مال او بوده و وقف آن بلا اشکال است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Jurisprudential and legal investigation of endowments in the forests of northern Iran

نویسندگان [English]

  • Mehdi Mohammadian Amiri 1
  • Hormoz Abbasi Firouzjah 2
  • Rahman Valizadeh 1
1 Assistant Professor of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Babol Branch, Islamic Azad University, Babol, Iran.
2 PhD student in Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Babol Branch, Islamic Azad University, Babol, Iran.
چکیده [English]

In Islamic jurisprudence, special provisions have been established for natural resources, especially forests and pastures. According to Shia jurists, natural resources, including Anfal, belong to the Imam. If it is pasture and forest that has been dedicated. This endowment is valid and valid when humans are involved in the creation of that forest and pasture. But the important issue under discussion is that the inhabitants of the forests of northern Iran and other forest parts of the country for many centuries and based on history and very old objects discovered in places in the northern provinces of Iran and other similar places, have a history of several thousand years of residence. They have been in the heart of the forests and considered themselves the owners of those areas. This sense of ownership in the forest made some believers dedicate forest lands under their control for various purposes. With the establishment of the Nationalization of Forests Law, the challenge of endowment of these lands was raised, therefore the law accepted the endowment lands before the adoption of this law, but did not accept the endowments after that due to the endowment of property by someone else. This research is of applied type and based on jurisprudence and legal sources, it examined the validity of forest land endowments after the approval of the nationalization law of forests by means of content analysis. The result of the research is: If a person rehabilitates a ruined forest, that part belongs to him and there is no problem in donating it.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Waqf
  • pasture
  • forest
  • anfal
  • mabahat and commons. Exceptions
  • تاریخ دریافت: 16 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری: 25 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش: 23 اردیبهشت 1403